Quang Lãng, vùng đất quê hương Lục vị danh tướng triều đại Đinh Tiên Hoàng

Du khách có dịp về thăm xã Quang Lãng, một vùng ven sông Hồng
phía đông nam huyện Phú Xuyên (Hà Nội). Xưa gọi là gò Cái Ốc (hay trang Cổ
Liêu), nay có 8 làng: Mai Xá, Mễ (Gạo), Giáng (Quang Lãng), Sảo Hạ (Trai Mới),
Sảo Thượng (Khéo), Tạ (Tè), Tầm Hạ và Tầm Thượng (Tầm Khê).

Có bản Ngọc phả (bản chính) ở Bộ Lễ quốc triều về Lục vị Đại
Tướng quân họ Nguyễn dưới triều vua Đinh Tiên Hoàng dẹp loạn 12 sứ quân

Thời tiền Lý, hậu Lý, nhà Tùy, Đường, nam bắc phân tranh,
Ngô Vương Quyền nối ngôi, họ Ngô bị diệt, 12 sứ quân thừa cơ nổi lên như ong, tất
cả đều xưng hùng xưng bá tình hình thật nhiễu nhương.

Bấy giờ ở trang Thủ Pháp (Thanh Miện, Hồng Châu, Hải Dương)
có người họ Nguyễn tên Thanh lấy vợ là Trần Thị Ngọc người ở Đằng Châu.. Chẳng
bao lâu vợ có thai, bà thường mộng thấy một đôi rồng vàng múa lượn trước sân.

Ngày 6 tháng 6 năm Nhâm Dần bà sinh ra một bọc nở ra hai
chàng trai đều mặt rồng mất phượng, hàm én, mày ngài, tướng mạo như ngũ nhạc chầu
thiên, ông bà đặt tên con là Vật và Lôi.

Ngày qua tháng lại thấm thoắt hai anh em đã 8 tuổi, trời phú
khí chất phi thường lại thông minh xuất chúng, văn vũ song toàn đứng đầu thiên
hạ. Ngày 12 tháng 5 năm Kỷ Dậu, bà Trần Thị Ngọc bị bệnh rồi qua đời.

Từ đó gia tài khánh kiệt, gặp lúc binh hỏa náo loạn, ba cha
con gói gém hành lý lên thuyền dương buồm đến trang Cổ Liêu (Phù Lưu, Thượng
Phúc, Đông Đô), thấy địa thế sông Nhị Hà bao phía sau, dân cư phong túc thuần hậu,
cha con xin dân cho dựng một túp nhà lá dưới gốc gạo làm chỗ dạy học.

Từ đó lưu lại sống bằng nghề dạy trẻ, học trò kéo đến xin học
ùn ùn như mây. Nhà họ Tạ ở trang Cổ Liêu có người con gái tên là Loan, 20 tuổi
nhưng vẫn chưa lấy chồng, nhan sắc tuyệt trần. Các sĩ tử một lòng cùng nhau
mang sính lễ đến hỏi cô Loan làm vợ cho Nguyễn Công.

Một hôm bà Loan nằm nằm mộng thấy người mặc áo xanh, tay cầm
cờ đỏ, xưng là xứ giả nhà trời dắt bà đi đến chỗ thấy cung điện nguy nga, quan
đi theo hầu la liệt, kim đồng ngọc nữ ngồi đầy bên ngoài.

Bà Loan thấy người áo tía bảo: Nhà ngươi tích thiện đã 3, 4
đời, chưa từng làm điều ác dù rất nhỏ, Nguyễn Thanh là người tốt. Ta sẽ cho 4 vị
tướng lạ đầu thai vào nhà ngươi để giúp nước và bảo hộ cho dân, ngươi nên cẩn
thận, chớ để lộ. Rồi bà mang thai, ngày 8 tháng 8 năm Giáp Dần, sinh hạ một bọc
nở ra 4 người con trai, ông bà đặt tên con là Quán Công, Quảng Công, Linh Công
và Lặc Công.

Bốn anh em lớn lên ham học, văn chương hiểu hết, võ nghệ
tinh thông, bạn cùng lứa đều kinh ngạc và kính phục. Ngày 16 tháng 9 Nguyễn
Công bị bệnh qua đời, rồi ngày 8 tháng 11 bà Loan cũng qua đời.

Anh em làm lễ an táng cha, mẹ và thờ phụng chu đáo. Sáu anh
em tích cóp binh lương, chiêu tập người lưu vong ngầm mang chí lớn, anh hùng
hào kiệt khắp các huyện đều kéo về tụ hội. các ông bèn chia trang Cổ Liêu thành
5 khu lập đồn đóng quân: Khu ông Tạ và ông Sảo anh cả đóng lập làm đồn Thượng;
khu Cây Gạo anh hai lập làm đồn Trung; khu Quang Lãng và Mai Xá thì bốn anh em
giữ lập làm đồn Hạ.

Bấy giờ ta bị 12 sứ quân cát cứ, dân chúng khổ cực lầm than.
Có người ở động Tất Lư, họ Đinh tên húy Bộ Lĩnh, phất cờ lau khởi nghĩa. Nghe
tiếng 6 anh em trí dũng như thần bèn sai sứ giả về trang Cổ Liêu mời các ông
giúp Vương dẹp giặc. Nghe hịch 6 ông rất mừng, khí thế hừng hực, cho quân mổ
bò, lợn khao thưởng quân sĩ rồi binh mã thẳng Hoa Lư ra mắt Đinh Bộ Lĩnh.

Thấy các ông tướng mạo phi phàm, uy nghi lẫm liệt, khí giới
sáng lòa, Đinh Công cả mừng nói: Trời đã sinh ra các bậc hiền tài để giúp ta,
chỉ tiếc sao không gặp nhau từ sớm. Ngay hôm đó phong các ông làm thống lĩnh Đại
tướng quân, chia làm 10 đạo cùng tiến đánh… 12 sứ quân đại bại đều bị dẹp tan.

Vua Đinh lên ngôi hoàng đế ở động Hoa Lư, đổi niên hiệu là
Thái Bình. Vua truyền lệnh quân sĩ mổ bò, lợn khao thưởng ba quân, phong thêm
tước và thực ấp cho tướng sĩ.

Phong cho Vật Công làm Hữu Vật Đại tướng quân ban thực ấp ở
huyện Phù Lưu. Phong Lôi Công là Lôi Điện Đại tướng quân ban thực ấp ở huyện
Thượng Hiền. Phong Quán Công là Cửu Quán Đại tướng quân ban thực ấp ở Cửa Cờn
(Diễn Châu). Phong Quảng Công là Ba Nồi Đại tướng quân ban thực ấp ở Nồi Châu
(tây nước Nam Việt giáp Ba Thục). Linh Công cùng Lặc Công và các tướng khác ở lại
giúp đỡ Vương triều.

Lúc đó nước Cô Tôn (Ô Lý) sau là Chiêm Thành cất quân đến
xâm lược. Giặc đến Hoan Châu, biên ải chạy thư về cấp báo. Vua sai hai ông Linh
Công và Lặc Công đem quân đi đánh. Hai ông lạy tạ rồi rồi tiến thẳng đến Hoan Châu
giao chiến với giặc. Đánh nhau vài chục hiệp vẫn chưa phân thắng bại.

Đêm tướng Ma Na đem 10 vạn quân đột nhiên kéo tới bao vây,
hai ông mở rộng cửa thành đại chiến một trận, chém 5 viên tướng của chúng. Hai
ông xung đột trong trận đại phá vòng vây vừa đánh vừa chạy, chỉ còn lại hơn 100
người ngựa trong khi quân giặc tiếp viện rất đông.

Biết khó thoát khỏi, hai ông dốc toàn lực ra đánh, phóng
giáo đánh thẳng vào tướng giặc nhưng Ma Na dùng đao dài chém được Linh Công
ngay trong trận. Linh Công bị tướng giặc chém đầu lìa khỏi cổ, ông liền lấy
hai tay đặt đầu vào như cũ rồi chạy thẳng về địa đầu khu Mai Xá, gặp một bà cụ
bèn hỏi: Từ xưa đến nay không có đầu có sống được không? Bà cụ nói người ta sở
dĩ sống được là nhờ thân thể đầy đủ các bộ phận, chưa từng nghe nói không có đầu
mà sống được.

Vừa dứt lời, ông liền ngã xuống đất, con ngựa cũng hóa theo.
Bà cụ thấy thế rất sợ hãi bèn về báo, tất cá dân chúng kéo ra thì thấy mối đã
đùn thành một gò đất lớn. Dân chúng rất lấy làm kinh dị, dựng miếu thờ ông nơi
ông hóa (khu Mai Xá) viết thần hiệu là Đống Mả Đại vương để thờ.

Lặc Công phi ngựa về báo, lạy tạ trước mặt vua xin chịu tội:
Vua nghe xong bèn triệu các tướng đến bàn kế sách. Bốn ông Vật Công, Lôi Công,
Quán Công, Quảng Công cũng phụng mệnh về chầu.

Nghe tin Linh Công đã hóa, 5 anh em đau xót, căm giận khôn
xiết, xin với vua rằng: Chúng thần mong muốn được vất vả thay bệ hạ đi tuyển chọn
tướng tài, hẹn không đến 10 ngày đầu Ma Na sẽ treo dưới cờ.

Vua khen và ưng thuận. Từ tạ nhà vua, 5 anh em kéo quân đến
thẳng Hoan Châu đại chiến một trận. Quân giặc thua, các ông thừa thắng xông lên
chém đầu tướng giặc Ma Na buộc dưới ngựa, bắt sống vài chục tỳ tướng, thu toàn
bộ khi giới mang về, dâng biểu báo tin thắng trận.

Vua lệnh mổ bò, khao thưởng ba quân, gia phong cho các tướng
sĩ: Phong Vật Công là Hữu Vật Đại vương, Lôi Công là Lôi Điện Đại vương, Quán
Công, Quảng Công là Ba Nồi Đại vương, Lặc Công là Lục Lặc Đại vương, tất cả đều
được phong tước và thực ấp theo thứ bậc khác nhau.

Năm anh em cùng nhau đi ngao du bốn biển, thăm thú những nơi
hưởng thú mây gió, non xanh nước biếc, cõi bồng lai tiên cảnh, những nơi các
ông đi qua đều thiết lập hành cung làm chỗ nghỉ ngơi, tổng cộng 42 nơi (sau khi
các ông hóa tất cả những nơi này đều lập miếu thờ phụng).

Hôm xa giá của 5 anh em về trang Cổ Liêu, trong lúc tiệc
tùng, bỗng nhiên trời đất tối tăm, sấm chớp đùng đùng nổi lên, nhân dân và các
cụ phụ lão đều nghe thấy trên không trung có tiếng ngâm thơ:“Sống là danh tướng
chết là thần/ Hà tất khư khư ở thế nhân/ Nay triệu 5 ông về cửa khuyết/ Sơn hà
giao phó bậc vua hiền”. Dứt tiếng ngâm, trời lại trong sáng, gió mưa tạnh hẳn
nhưng không thấy 5 ông, chỉ còn áo khăn để lại.

Nhân dân sợ hãi bèn làm lễ, viết thần hiệu, nhất nhất đều rước
về từ sở thờ. Vua nghe tin rất thương xót các ông những vị tướng có công lớn đối
với quốc gia, bèn gia phong mỹ tự xếp vào Thượng đẳng phúc thần, ban sắc phong
cho dân rước về, sửa sang đền miếu thờ phụng mãi muôn đời.

Trải qua các đời vua, 6 vị Đại Tướng quân đều được gia phong
mỹ tự là Thượng đẳng phúc thần, mãi thờ phụng: Phong Hữu Vật Đại vương (hai khu
ông Tạ, ông Sảo thờ phụng). Lôi Điện Uy Dũng Đại vương (khu Cây Gạo thờ phụng).
Cửu Quán Đại vương và Lục Lặc Đại vương (khu Quang lãng thờ phụng). Ba Nồi Đại
vương và Đống Mả Đại vương (khu Mai Xá thờ phụng).

Kê khai ngày sinh, ngày hóa của các vị Đại vương, các lễ tiết
cùng 6 chữ tên húy phải kiêng: Vật, Lôi, Quán, Quảng, Linh, Lặc. Tên húy của
Thánh phụ và Thánh mẫu ghi rõ trong thần tích phải đọc chệch âm.

Trong khi làm lễ cấm dùng mầu đỏ và màu tía. Ngày mùng 6
tháng 6 là sinh nhật Vật Công và Lôi Công (lễ bằng lợn đen tuyền, bánh dày, gà,
xôi, rượu, cỗ chay. Lễ có tổ chức ca hát, đấu vật 3 đêm).

Ngày mùng 8 tháng 8 là sinh nhật của 4 vị Đại vương (lễ dùng
lợn đen tuyền, xôi, rượu, tổ chức ca hát, đấu vật 3 ngày). Mùng 10 tháng 10 là
ngày hóa của Đống Mả Đại vương (lễ dùng lợn đen tuyền, xôi, rượu, cỗ chay. Trước
lễ 1 ngày rước thần từ miếu về đình để tế).

Ngày 16 tháng 12 ngày hóa của 5 vị Đại vương (lễ dùng lợn
đen tuyền, xôi, rượu và vật phẩm). Ngày mùng 2 tháng 2 làm lễ mừng 5 ngôi miếu
được gia phong mỹ tự (lễ dùng bò, lợn, xôi, rượu, hát xướng một đêm). Ngày mùng
7 tháng 8 làm lễ mừng (lệ dùng cỗ chay, oản, quả, gà, xôi, rượu, tổ chức hát xướng
một đêm). Trên phạm vi cả nước có 42 nơi thờ ngũ vị Đại vương. Riêng Đống Mả Đại
vương những nơi ngài chạy qua để lại vết máu, dân lập 28 ngôi đền thờ phụng.

 

 

 

 

 
Đình Mễ thờ Lục vị đại vương, họ Nguyễn tên Vật, Lôi, Quảng, Quán, Linh, Lặc công giúp vua Đinh Tiên Hoàng dẹp loạn 12 sứ quân. Đình được xếp hạng di tích quốc gia.

Đình Mễ Bộ VHTTDL xếp hạng ngày 4/1/1999; đình và chùa Sảo
Thượng Bộ VHTTDL xếp hạng ngày 19/1/2001; đình Tầm Khê và đình Quang Lãng UBND
tỉnh Hà Tây (nayHà Nội) xếp hạng ngày 30/6/1998; đình Tạ và chùa Ba Chạ UBND tỉnh
Hà Tây (nay Hà Nội) xếp hạng ngày 9/11/1999; đình Mai Xá công nhận di tích lịch
sử cách mạng gắn liền cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (đồn Mai Xá);

Quang Lãng thường tổ chức lễ hội vùng liên xã (8 thôn), 5
năm xã tổ chức một lần; kè Quang Lãng (dài 4200 mét) vỡ đê 2 lần (1897 và 1902)
tạo ra đầm sâu và đất bồi; miếu thờ Vua Thủy Tề (quan Hà Bá); nhà thờ Thiên
chúa giáo Tầm Hạ lưu giữ kiến trúc nghệ thuật cổ trên 200 năm; chùa Giáng (Viên
Minh Tự) niên đại hơn 120 năm nơi trụ trì của Đức Pháp chủ Đại lão Hòa thượng
Thích Phổ Tuệ trên 103 tuổi.

Xã có 7/8 thôn đạt danh hiệu Làng văn hóa, đã được tặng thưởng
Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Huân chương Lao động hạng Nhất,
năm 2018 được đón nhận danh hiệu xã đạt chuẩn Nông thôn mới.

CTV: Th.s Phùng Quang Trung – Bộ VHTTDL

Nguồn:

Ths Nguyễn Thy Ngà

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.